Makalelerimiz

ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI

Uygulamada “anlaşmalı boşanma davası” olarak bilinen dava türünde eşler, boşanma ve boşanmanın fer’i (bağlı) sonuçları üzerinde özgür iradeleri ile anlaşma sağlayarak evlilik birliğini sona erdirirler. Bu dava türü, 4721 Sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 166/3. Maddesinde düzenlenmiştir:

Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması
Madde 166-
(...) “Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.” (...)

Kanun metninden de anlaşılacağı üzere anlaşmalı olarak boşanmanın bazı şartları vardır:

* Evlilik birliğinin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Bir yıllık süre, resmî nikâhın kıyıldığı tarihten itibaren başlar. Söz, nişan, imam nikâhı, birlikte yaşama gibi hâllerde geçen süre bir yıllık süreye dâhil edilmez. Bir yıllık süre, dava şartıdır.

* Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da eşlerden birinin diğerinin davasını kabul etmesi gerekir.

Anlaşmalı boşanma, eşlerin ortak bir dilekçe ile mahkemeye başvurmaları sonucu gerçekleşebileceği gibi, eşlerden birinin usûlüne uygun olarak açmış olduğu boşanma davasındaki tüm talepleri diğer eşin kabul etmesi ile de gerçekleşebilir. Ayrıca çekişmeli olarak açılan boşanma davası devam etmekte iken tarafların anlaşmalı olarak boşanma iradelerini açıklayan protokolü mahkemeye sunmaları ya da duruşma esnasında anlaşma şartlarını duruşma zaptına geçirmeleri ile de anlaşmalı boşanma gerçekleşebilir.

* Eşlerin boşanma, boşanmanın fer’i sonuçları ve -varsa- müşterek çocukların durumu hakkında bir protokol tanzim ederek imzalamaları ve bu protokolün hâkim tarafından uygun bulunması gerekir.

Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişiklikler eşlerce kabul edilirse boşanmaya hükmolunur.

Eşlerce tanzim edilen protokolde müşterek çocukların velayeti, müşterek çocuklar ile şahsî münasebetin nasıl tesis edileceği, nafaka, maddi-manevi tazminat gibi hususların açıkça düzenlenmesi gerekir. Protokoldeki hususlar, hâkim tarafından da uygun bulunmalıdır. Hâkim gerek görürse bu hususlarda değişiklik yapabilir. Hâkimin yapacağı değişiklikler taraflarca kabul edilirse anlaşmalı boşanma gerçekleşir. Aksi takdirde dava çekişmeli boşanma davasına döner.

* Eşlerin belirlenen duruşma tarihinde duruşmaya bizzat giderek hâkim önünde de boşanma konusundaki iradelerini sözlü olarak beyan etmeleri, hâkimin de eşlerin bu beyanları kendi özgür iradeleri ile vermiş olduklarına kanaat getirmesi gerekir.

Boşanma hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı olan haklardan olduğu için vekillerin müvekkillerinin yerine boşanma iradesi açıklamaları mümkün değildir. Eşler, duruşmaya bizzat giderek boşanma iradelerini açıklamalıdır.



Anlaşmalı boşanma davası, tıpkı diğer davalar gibi yetkili ve görevli mahkemeye sunulacak bir dava dilekçesi ile açılır. Görevli mahkeme aile mahkemesi olup, o yerde aile mahkemesi yok ise aile mahkemesi sıfatı ile asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise tarafların ortak yerleşim yeri mahkemesidir.

Dava dilekçesinde 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119/1. Maddesinde sayılan hususlar mutlaka yer almalıdır. Eşlerce tanzim edilen anlaşmalı boşanma protokolü de dava dilekçesine ek olarak mahkemeye sunulmalıdır.

Anlaşmalı boşanma davasının tüm şartları yerine getirildiğinde, hâkim tarafların boşanmalarına karar verecektir. Kararın kesinleşmesi için; boşanmaya ilişkin gerekçeli karar taraflarca tebellüğ edildikten sonra kanun yoluna başvurma süresinin geçmesi ya da taraflarca kanun yoluna başvurmaktan feragat edilmesi gerekir. Karar kesinleşince, mahkeme ilamı gereğinin yapılması için ilgili nüfus müdürlüğüne gönderilir.

T.C. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2014/16466 E. – 2014/18377 K. No.lu dosyasında, eşlerin birlikte başvurmuş olması hâlinde anlaşmalı boşanma davasının adlî tatilde de görülebileceğine karar vermiştir.